Witamina B12 (kobalamina)

Witamina B12 jest niezbędna do tworzenia elementów morfotycznych krwi, powłok nerwowych oraz syntezy białek. Bierze ona również udział w metabolizmie tłuszczu i węglowodanów.  Ogólnoustrojowe zapasy witaminy B12 u osób dorosłych wystarczają na 2–5 lat; natomiast jej zapasy u noworodków są niewielkie i wyczerpują się po roku.

Na tak długi okres  półtrwania wpływa krążenie wątrobowo-jelitowe, które umożliwia częściowe odzyskiwanie tej witaminy.  Dużą rolę krążenia wątrobowo-jelitowego podkreśla fakt, że u wegetarian, którzy spożywają wyłącznie produkty roślinne niezawierające witaminy B12 (mogą otrzymywać niewielkie ilości ze źródeł bakteryjnych i zanieczyszczeń), niedobór tej witaminy niekiedy rozwija się dopiero po 20–30 latach. W przypadku niedokrwistości złośliwej lub w zaburzeniach wchłaniania niedobór witaminy B12 może powstać w ciągu 2–3 lat.

Działanie witaminy B12

Podobnie jak inne witaminy z grupy B, witamina B12 bierze udział w przemianie węglowodanowej, białkowej, tłuszczowej i w innych procesach. Wpływa na energetyczną przemianę materii, dzięki czemu zapewnia aktywność, ma wpływ na wzrost, pracę mięśni, ułatwia przemianę żelaza, tłuszczu oraz pobudza apetyt.

Przede wszystkim uczestniczy zaś w wytwarzaniu czerwonych ciałek krwi, a więc przeciwdziała niedokrwistości. Jest niezbędna do prawidłowej syntezy kwasów nukleinowych w komórkach, szczególnie szpiku kostnego, które wytwarzają komórki krwi.

Witamina B12 wpływa także na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego. Uczestniczy w tworzeniu otoczki mielinowej ochraniającej komórki nerwowe, a także neuroprzekaźników nerwowych, które ułatwiają przepływ informacji między komórkami. Pełni też ważną funkcję w budowie kodu genetycznego poprzez aktywację syntezy DNA i RNA oraz białek uczestniczących w ich budowaniu. 
Obecność witaminy B12 ma wpływ na funkcjonowanie karnityny, dzięki czemu pośrednio prowadzi do zmniejszenia się ilości lipidów (tłuszczów) we krwi, gdyż przyczynia się do ich zużytkowania.

Witamina B12 oddziałuje na układ kostny, co ma szczególne znaczenie dla rozwoju dzieci oraz dla kobiet w czasie menopauzy, które są w tym okresie zagrożone osteoporozą polegającą na utracie masy kostnej.

Niedobóry witaminy B12

Niedobór witaminy B12 może prowadzić do zaburzeń w układzie krwiotwórczym, do nieodwracalnego uszkodzenia układu nerwowego oraz niedokrwistości megaloblastycznej. Duże ryzyko niedoboru witaminy B12 może występować u ludzi odżywiających się w sposób wegetariański, u ludzi w podeszłym wieku, u osób nadużywających alkoholu lub cierpiących na choroby przewodu pokarmowego oraz niemowląt karmionych piersią przez matki wegetarianki. Jak dotąd nie zanotowano niepożądanych objawów nadmiaru witaminy B12.

Zalecane jest spożywanie przez osoby dorosłe 3 mcg na dobę tej witaminy. Najbogatszymi źródłami witaminy B12 są produkty pochodzenia zwierzęcego, czyli wątroba, nerki i serce, a także chude mięso, ryby, skorupiaki, sery i jaja.