Podział witamin

Główny podział witamin opiera się na substancjach, w których ulegają one rozpuszczeniu. Stąd wyróżniamy witaminy rozpuszczalne w tłuszczach oraz witaminy rozpuszczalne w wodzie. Niezależnie od tego, w jakim środowisku szybciej wchłaniają się do organizmu, zawsze powodują wzmocnienie jego odporności. Ze względu na doniosłą rolę witamin w poprawianiu kondycji i samopoczucia, nie powinno ich zabraknąć w zdrowej diecie.

Witaminy – podział

Witaminy są skomplikowanymi związkami organicznymi, niezbędnymi do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Niestety, nie są syntetyzowane w ciele człowieka i dlatego muszą być dostarczane wraz z pożywieniem. Podział witamin opiera się na substancjach, w których ulegają one rozpuszczeniu. I tak wyróżniamy witaminy:

• rozpuszczalne w wodzie – witamina C oraz witaminy z grupy B;
• rozpuszczalne w tłuszczach – witamina A, witamina D, witamina E i witamina K.

Jeśli odżywiamy się prawidłowo, dostarczając organizmowi odpowiednich dawek witamin, nie ma z reguły potrzeby zwiększać ich ilości poprzez stosowanie preparatów witaminowych. W pokarmach znajduje się wystarczająca ilość witamin i minerałów.

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach występują wyłącznie w żywności, zawierającej tłuszcz. Do tych witamin należy:

• witamina A – odgrywa ważną rolę w procesie widzenia. Witamina A jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania rogówki i komórek nabłonka. Bogatym źródłem witaminy A są: warzywa, głównie marchew, szpinak, bataty, a także takie produkty, jak mleko, jaja, ser i masło.
• witamina D – jej źródłem są: wątroba, ryby, jaja oraz wzbogacane tą witaminą mleko i margaryna. Nadmiar tej witaminy prowadzi do zwiększenia stężenia wapnia we krwi i może być przyczyną powstawania kamieni nerkowych. Objawami toksyczności witaminy D są: bóle głowy, drażliwość, nadmierne pragnienie, apatia i brak apetytu.
• witamina E – bogatym źródłem tej witaminy są oleje roślinne. Niewielkie ilości witaminy E zawiera też mleko. Witamina E ulega zniszczeniu pod wpływem ciepła, dlatego zalecane jest spożywanie żywności nie poddawanej obróbce termicznej (gotowaniu, smażeniu, pieczeniu). Niedobór witaminy E może prowadzić do hemolizy krwinek.
• witamina K – duże ilości witaminy K są syntetyzowane w przewodzie pokarmowym przez specjalne kultury bakterii. Źródłem witaminy K są: wątroba, mleko, pomidory, warzywa kapustne. Funkcją witaminy K jest odpowiadanie za krzepliwość krwi. Jej niedobór może skutkować krwotokami i trudnością w gojeniu się ran. Nadmiar witaminy K występuje niezwykle rzadko. Objawia się żółtaczką, uszkodzeniem mózgu i hemolizą czerwonych krwinek.

Witaminy rozpuszczalne w wodzie

Do witamin rozpuszczalnych w wodzie zaliczamy witaminy B oraz witaminę C. Witaminy z grupy B odgrywają bardzo ważną rolę w enzymatycznym metabolizmie węglowodanów, tłuszczów oraz białek. Biorą również udział w procesach tworzenia nowych komórek i kwasów nukleinowych. Istnieje osiem witamin, które wchodzą w skład witamin z grupy B. Są to:

• witamina B1 (tiamina) – stanowi fragment koenzymu niezbędnego do metabolizmu energii. Odpowiada za prawidłowy stan tkanki nerwowej, przemianę cukrów i lipidów.
• witamina B2 (ryboflawina) – jej bogatym źródłem są: mleko, produkty mlekopochodne, jaja, drożdże i większość zielonych warzyw.
• witamina B3 (niacyna, witamina PP, kwas nikotynowy, amid kwasu nikotynowego) – jej źródłem są: czerwone mięso, drób, ryby, grzyby, szparagi, zielone warzywa liściowe. Brak witaminy B3 w organizmie może prowadzić do choroby zwanej pelagrą.
• witamina B5 (kwas pantotenowy) – jej źródło stanowią: czerwone mięso, drób, ryby, ziarna zbóż, warzywa. Oznaki niedoboru witaminy B5 to: zmęczenie, bezsenność, czasem – wymioty.
• witamina B6 (pirydoksyna, pirydoksal, adermina) – odgrywa istotną funkcję w metabolizmie aminokwasów. Jej najlepszym źródłem są: ryby, drób, czerwone mięso, ziemniaki oraz niektóre warzywa i owoce. Objawy nadmiaru witaminy B6 w organizmie dotyczą układu nerwowego. Przejawiają się drętwieniem stóp, brakiem czucia w dłoniach, bólami głowy i zmęczeniem.
• witamina B9 (folacyna, kwas foliowy) – w tę witaminę obfitują szczególnie liściaste ciemnozielone warzywa. Brak witaminy B9 prowadzi do anemii, jaj nadmiar w organizmie skutkuje natomiast bezsennością i ogólnym zdenerwowaniem.
• witamina B12 (kobalamina, cyjanokobalamina) – prawie wyłącznie znajduje się w produktach pochodzenia zwierzęcego.
• witamina H (biotyna) – odgrywa ważną funkcję w metabolizmie węglowodanów, tłuszczów i białek.

Do witamin rozpuszczalnych w wodzie należy również witamina C. Jej najlepsze źródło stanowią: owoce cytrusowe, truskawki, porzeczki, dzika róża oraz warzywa – pietruszka, chrzan i papryka. Zapotrzebowanie organizmu na witaminę C wzrasta wraz z pojawieniem się sytuacji stresowych. Niedobór witaminy C wpływa niekorzystnie na odporność. By zachować organizm w dobrej kondycji, staraj się codziennie dostarczać mu odpowiedniej porcji witamin.