Nadmiar i niedobór witamin - skutki

Niedobór witamin w organizmie, czyli hipowitaminoza, spowodowana jest najczęściej niedostateczną podażą tych składników odżywczych w diecie. Z kolei hiperwitaminoza to nadmiar witamin w ustroju. Zarówno brak witamin, jak i ich przedawkowanie, może mieć poważne konsekwencje dla zdrowia. Niekontrolowane spożycie witamin to prosta droga do wielu dolegliwości, które fundujemy sobie na własną rękę.

Niedobór i brak witamin – czym grozi?

Niedobór witamin w organizmie wynika przede wszystkim z niedostatecznej ilości tych składników w diecie, a także ze zwiększonego zapotrzebowania organizmu na witaminy przy niezmienionej ich zawartości w pokarmach. Czasem niedobór witamin jest spowodowany upośledzeniem ich wchłaniania z pożywienia bądź oddziaływaniem niektórych leków. Długotrwały niedobór witamin może prowadzić do awitaminozy, czyli schorzenia, polegającego na całkowitym braku danej witaminy w ustroju. Niedobory lub brak poszczególnych witamin skutkują wystąpieniem określonych objawów patologicznych.

Awitaminoza witaminy A (retinolu) prowadzi do kurzej ślepoty, rozmiękania rogówki, zespołu suchego oka, rogowacenia skóry, wysychania błon śluzowych, zmniejszenia odporności górnych dróg oddechowych i przewodu pokarmowego na czynniki zakaźne. Ponadto niedobór witaminy A opóźnia rośnięcie, przyczynia się do braku apetytu, wywołuje nadmierną drażliwość, bóle stawów, a także wypadanie włosów.

Niedobór witaminy C prowadzi do choroby zwanej szkorbutem, która objawia się zmianami zapalno-martwiczymi dziąseł, wypadaniem zębów i krwawieniem  z błon śluzowych jamy ustnej. Ponadto niedobór witaminy C może powodować osłabienie odporności, łatwe męczenie się, utratę łaknienia i bóle stawowo-mięśniowe.

Brak witaminy K w organizmie skutkuje słabą krzepliwością krwi i wystąpieniem objawów skazy krwotocznej. Niedobór witaminy B1 prowadzi do choroby beri-beri, zaburzeń ze strony układu nerwowego, zaników mięśniowych, braku apetytu, zaburzeń trawienia, zmniejszenia masy ciała, zaburzeń czucia i popędu płciowego. Niedobór witaminy B2 może przyczyniać się do powstawania zajad, wystąpienia zapalenia języka, łojotoku, zmian ze strony narządu wzroku i układu nerwowego.

Objawami niedoboru witaminy B6 są: łojotok, zapalenia języka, łuszczenie się skóry i wypadanie włosów. Niedobór tej witaminy może wystąpić przy stosowaniu środków antykoncepcyjnych. Niedobór witaminy B12 prowadzi natomiast do niedokrwistości złośliwej.   

Awitaminoza witaminy PP objawia się pelagrą – zapaleniem skóry, biegunką, zaburzeniami psychicznymi i drżeniem rąk. Niedobór witaminy H wywołuje łuszczenie się skóry, zanik brodawek języka, przygnębienie, bóle mięśni, zaburzenia czucia i łojotok. Niedobór witaminy D u dzieci powoduje krzywicę, a u dorosłych – osteomalację. Natomiast brak kwasu foliowego jest przyczyną niedokrwistości megaloblastycznej, zapalenia języka i biegunki.

Nadmiar witamin i jego konsekwencje

Leczenie samemu, zwłaszcza przy pomocy witamin, w ostatnich latach stało się dość powszechne. Jednak taka autoterapia może skrywać wiele niebezpieczeństw. Niekontrolowane spożycie witamin  prowadzi do ich kumulowania się w organizmie i może być przyczyną hiperwitaminozy.

Witamina A rozpuszcza się w tłuszczu i nie zostanie wydalona z organizmu wraz z moczem. Hiperwitaminoza witaminy A objawia się zwykle zażółceniem skóry. Jeśli przedawkowanie osiągnie wartość dziesięciokrotnie większą od zalecanej dawki, witamina A może być trująca dla człowieka.

Nadmiar witamin w organizmie powoduje wiele schorzeń. I tak np. hiperwitaminoza witaminy B6 objawia się złym funkcjonowaniem systemu nerwowego. Przedawkowanie witaminy C może spowodować biegunkę i sprzyja powstawaniu kamieni nerkowych. W przypadku nadmiaru witaminy D podwyższa się poziom wapnia we krwi. Z tego powodu może nastąpić deformacja kości. W końcu nadmiar witaminy E przyczynia się do zaburzeń układu trawiennego i powoduje bóle mięśniowe.

Zarówno nadmiar witamin, jak i ich niedobór skutkuje wieloma poważnymi dolegliwościami. Dlatego spożywając preparaty witaminowe oraz dostarczając organizmowi witamin w pokarmach, przeliczajmy ich dzienne dawki. To uchroni nas przed awitaminozą i hiperwitaminozą.